Суровата вистина од Европа: Нема интеграција на Македонија без промена на Уставот

Писмото на германскиот канцелар Фридрих Мерц предизвика бран коментари во Македонија. Но поголемиот дел од нив се базираат на погрешно читање. Ниту Мерц, ниту „Пријателите на Балканот” не нудат модел кој ја заобиколува обврската за уставни промени.

За што всушност зборува Мерц?

Писмото е упатено до Европскиот совет и Европската комисија. Неговата примарна цел е решавање на статусот на Украина во ЕУ. Тоа е директно поврзано со евентуален мировен договор помеѓу Русија и Украина кој го предвидуваат САД. Македонија е само успутна споменка — не главна тема.

Мерц предлага „придружно членство”

Канцеларот предлага конкретни инструменти. Украина би учествувала на состаноци на Европскиот совет, но без право на глас. Би добила придружен член во Комисијата, придружни членови во Парламентот, придружен судија во Судот на правдата. Acquis би се применувало чекор по чекор, со одобрување на Советот. Ова е геополитички инструмент за Украина — не шанса за Македонија да ги избегне своите обврски.

Западен Балкан: набљудувачки статус и пристап до пазарот

Мерц споменува и Западен Балкан. Предлага набљудувачки статус во институциите на ЕУ. Предвидува привилегиран пристап до внатрешниот пазар. Зборува за заеднички седници на Комисијата и Парламентот со претставници од регионот. Но ниту еден од овие чекори не ја брише обврската за конституционални реформи.

Пријателите на Балканот имаат свој одговор

Италија, Словенија, Словачка, Чешка и Австрија реагираат. Тие се спротивставуваат на забрзување само за Украина. Во нивниот документ стои дека постепената интеграција во единствениот пазар може да биде мотивирачки чекор. Но таа интеграција е условена — кандидатот мора да покаже усогласеност со законодавството на ЕУ и владеење на правото. Ни овде нема ослободување од условите кои ги поставува преговарачката рамка.

Дебатата е отворена — но исходот е предодреден

Во ЕУ моментално нема консензус. Дебатата помеѓу членките е активна. Поконкретни контури се очекуваат во јуни, на заседанието на Европскиот совет на Кипар. Различни предлози се на масата. Но без разлика која опција ќе победи — условот за внесување на бугарското малцинство во Уставот останува задолжителен.