ГОРДОСТА НА ВЕЛЕС СЕ РАСПАЃА: Погледнете ја „Жаба зграда“, првата кула изградена вон Скопје

Велешката „Жаба зграда“, првата висококатница изградена надвор од Скопје, денес стои како нем сведок на една златна ера во македонската архитектура, но за жал, нејзиниот сјај полека бледне под налетот на запоставеноста. Изградена во далечната 1957 година, оваа осумкатница е дело на визионерскиот словенечки архитект Јоже Херман, кој во Велес донел нови стандарди за домување во височина. Со својата карактеристична основа која го формира уникатниот лик, зградата не е само станбен објект, туку идентитетски симбол на градот кој прв се осмелил да се стреми кон облаците во втората половина на 20. век.

Архитектонска новина од Словенија во срцето на Велес

Проектирана од тогашното „Проектантско биро“, оваа кула вовела револуционерен скелетен систем кој бил вистинска новина за велешките простори. Архитектот Херман, кој дел од животот го поминал во Велес, успеал да создаде објект кој ја дефинирал модерноста на Титов Велес. Зградата е изградена со материјал од карпата Цуцка, камен кој се кршел во близина на вливот на Тополка во Вардар, што ѝ дава и посебна локална историска тежина. Тоа е првата станбена кула која го означи почетокот на вертикалното ширење на градот.

Судбината на 22 велешки висококатници

Велес денес брои 22 висококатници кои го формираат препознатливиот силует на градот, дел од нив познати и како кули близначки. Тие се дел од модернистичката реформа која имала за цел да обезбеди современи стандарди за живеење. Сепак, денес тие се соочуваат со природниот процес на застареност, но и со системска негрижа. Архитектката Марија Петрова, која ги проучувала овие градби, предупредува дека запоставеноста на „Жаба зграда“ отвора болно прашање: дали го цениме нашето архитектонско наследство или дозволуваме историјата на градот да се урне под тежината на времето?

Дали Велес ќе го спаси својот прв облакодер?

Додека зградата се бори со застареноста, таа останува инспирација за младите архитекти и историчари. Нејзиниот лик е врежан во меморијата на генерации велешани кои ја препознаваат по специфичното име. Прашањето за нејзината ревитализација е прашање за идентитетот на Велес. Обновата на фасадата и внатрешните системи би можела да ја врати „Жаба зграда“ на мапата на најзначајните споменици на модерната архитектура во Македонија, зачувувајќи го делото на Јоже Херман за идните поколенија.