СЗО бара поскапи засладени и алкохолни пијалаци: Данокот да ја намали потрошувачката и да донесе пари за здравство

СЗО сака поскапи засладени и алкохолни пијалаци, со аргумент дека евтината цена денес ја плаќаме утре преку болници, терапија и изгубени години здравје, особено кај младите.

Светската здравствена организација оценува дека засладените и алкохолните пијалаци се премногу евтини затоа што се недоволно оданочени, а токму тоа, според нив, ја поттикнува прекумерната потрошувачка и придонесува за повисоки стапки на дебелина, дијабетес и други заболувања. СЗО нагласува дека децата и адолесцентите се особено погодени, бидејќи навиките за исхрана и пијалаци најлесно се вкоренуваат во тие години.

Организацијата повикува државите да воведат нови или да ги зголемат постојните даноци за ваквите пијалаци. Логиката е двојна, ако цената порасне, се намалува потрошувачката, а паралелно се собираат дополнителни средства што можат да се насочат кон здравствениот систем и превентивни програми.

СЗО посочува дека 116 земји веќе оданочуваат безалкохолни и други засладени пијалаци, но предупредува дека во многу места даночните правила не ги опфаќаат сите производи со висока содржина на шеќер. Како примери ги наведуваат 100 проценти овошни сокови, засладени млечни пијалаци и инстант кафе или чаеви, кои често остануваат „надвор од рамката“, иако носат значителен шеќерен товар.

Што точно бара СЗО и каде ја гледа најголемата дупка

СЗО ја турка идејата за здравствени даноци како практична алатка за превенција, со став дека тоа е еден од најефикасните механизми што државите ги имаат за да влијаат на навиките. Во исто време, се нагласува дека даночната политика не треба да остане селективна, туку да ги следи производите што реално ја движат потрошувачката на шеќер и алкохол, без „попусти“ за категории што звучат здраво, а во пракса често не се.

Кај алкохолот, СЗО посочува дека во дел од земјите нема посебен данок за вино, додека за силните алкохолни пијалаци и за пивото постојат различни форми на оданочување. Пораката е дека ваквите разлики создаваат нерамнотежа на пазарот и можат да ја насочат потрошувачката кон поевтини опции, без оглед на штетата.

Зошто се отвора ова прашање токму сега

Од СЗО предупредуваат дека додека индустријата остварува профит, јавноста ги сноси здравствените последици, а општеството ги плаќа економските трошоци преку лекување, отсуства од работа и долгорочни компликации. Во таа рамка, зголемувањето на даноците се претставува како обид да се намали товарот врз здравствените системи и да се помести фокусот кон превенција, наместо постојано гаснење пожари кога штетата веќе е направена.