Студен туш од Брисел: ЕУ го задржа спорниот став за историјата со Бугарија во извештајот за Македонија

Европскиот парламент официјално го усвои најновиот извештај за напредокот на Северна Македонија, но новата европска резолуција носи горчлив вкус за домашната дипломатија. За време на гласањето, европратениците одлучија да го задржат најспорниот дел во финалниот текст кој директно се однесува на македонскиот идентитет и историското минато. Клучниот Амандман 3, поднесен од самиот известувач за земјава Томас Вајц со цел да се ублажат притисоците од Софија, не го помина гласањето, што значи дека бугарските позиции добија дополнителен легитимитет во Брисел.

Падот на Амандманот 3: Зошто ставот 73 е трн во окото на македонската јавност?

Известувачот Томас Вајц направи директен обид да го избрише контроверзниот став 73 од финалната резолуција, препознавајќи го како потенцијална кочница и извор на дополнителни политички тензии. Сепак, мнозинството во Европскиот парламент цврсто одлучи овој специфичен дел да остане интегрална содржина на конечниот документ.

Во фамозниот став 73, Европскиот парламент упатува директен повик до Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања меѓу Бугарија и Северна Македонија под итно да постигне јасни, конкретни и опипливи резултати на терен. Во документот децидно се нагласува дека толкувањето на историските факти, како и ликот и делото на историските личности од заедничката историја, мора строго да се темели на објективни, автентични и со релевантни докази поткрепени извори. Ова условување е директно поврзано со исполнувањето на Вториот протокол од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка потпишан со Бугарија.

Слабо владеење на правото и уставните измени како вечен услов

Покрај деликатните историски прашања, извештајот испраќа и сериозни, детални критики во однос на внатрешните реформи кои се спроведуваат со исклучително бавно темпо. Европратениците нотираат хроничен недостиг од вистинска политичка волја и длабоки институционални слабости кои директно ја уриваат и онака кревката доверба на граѓаните во системот.

Финалната верзија на документот јасно ги дефинира трите најкритични зони:

• Реформи во правосудството: Потребна е итна професионализација и ослободување на судството од партиските влијанија;
• Борба против корупцијата: Потребна е видлива и неселективна војна против високиот криминал и злоупотребата на службените позиции;
• Уставни измени: Внесувањето на Бугарите во Уставот и понатаму останува првиот и дециден услов за официјално продолжување на пристапниот процес.

Изјава на европратеникот Томас Вајц по гласањето:
„Овој извештај многу детално и објективно ги разгледува сите области во кои нашата земја постигнува реален напредок. Тој јасно покажува дека Северна Македонија стратешки се движи по патот кон Европската Унија. Сепак, документот истовремено со право става силен акцент на фактот дека одредени системски реформи се повеќе од потребни и не смеат да се одложуваат.“

Со ова гласање во Стразбур, Европскиот парламент уште еднаш покажа дека билатералните историски спорови наметнати од земјите членки остануваат длабоко инкорпорирани во механизмите за евалуација на евроинтегративниот пат на Македонија.