Македонија и САД усогласија рамка, нова трговска врата кон американскиот пазар

Македонија и САД усогласија рамка за договор за „реципрочна, фер и балансирана трговија“, потег што може да отвори поголем пристап до американскиот пазар за домашните компании

Од МНР информираат дека е усогласена Заедничка изјава и Рамка за договор што треба да стане основа за понатамошни преговори и финализирање на целосен документ. Пораката е јасна: двете држави сакаат поблиски трговски односи, повеќе предвидливост за извозниците и појасни правила за соработка во чувствителни сектори.

Во изјавата на министерот Тимчо Муцунски се потенцира дека САД ќе ја задржат реципрочната тарифа од 15% за производи со потекло од нашата држава, но паралелно ќе се работи на идентификација на производи што би добиле до 0% реципрочна тарифа. Токму тука се гледа практичниот интерес за бизнисот: ако „критичните“ производи и индустрии влезат во списокот со нула тарифа, македонските компании добиваат конкурентска предност на еден од најголемите пазари во светот.

Што реално значи рамката, бројки, тарифи и „нула проценти“

Рамката не е финален договор, туку политичко-економска основа за да се преговара за конкретни решенија, рокови и листи на производи. Клучната разлика е што се зборува за „проширен пристап“ до меѓусебните пазари, но и за намалување на административните пречки што најчесто ги чувствуваат извозниците, преку процедури, сертификати, различни стандарди и долги рокови.

Задржувањето на тарифата од 15% покажува дека процесот ќе биде фазен и внимателно дозиран, додека механизамот за 0% тарифа имплицира селективен пристап: прво се „отклучуваат“ сегментите каде што има најголем економски ефект и најмал политички ризик. Ако државата и бизнис-заедницата успеат да се позиционираат со јасни аргументи за производи со висок потенцијал, тоа може да значи побрзо влегување во синџири на снабдување и поголем извоз.

Во практиката, ова најчесто се преведува во три прашања: кои производи ќе влезат во „нулта“ листа, кои регулаторни услови ќе треба да се исполнат и како ќе се следи исполнувањето. Во оваа фаза, пораката е дека ќе има „јасна рамка“ и „поголема предвидливост“ – две работи што на извозниците им вредат речиси колку и самата тарифа.

Широк пакет теми, царини, дигитална трговија, енергија, безбедност и правила на игра

Според соопштението, заедничката изјава опфаќа повеќе области: царини, зајакнување на економската и националната безбедносна соработка, дигитална трговија, енергетскиот сектор, заштита на животната средина, нетарифни бариери и заштита на правата од интелектуална сопственост. Ова укажува дека договорот нема да се сведува само на бројка за тарифа, туку на цел систем на правила што го прават извозот полесен, а инвестициите посигурни.

Вклучувањето на дигиталната трговија и интелектуалната сопственост е сигнал дека ќе се бара повисоко ниво на усогласеност со современи практики, што може да биде позитивно за компании што работат со услуги, софтвер, дизајн, брендирани производи и извоз со поголема додадена вредност. Во исто време, темите за енергија и безбедност ја отвораат вратата за поширока соработка, каде трговијата станува дел од поголема стратегија, а не изолиран договор на хартија.

Од USTR се наведува дека рамката ги поставува темелите за договор за реципрочна трговија со цел унапредување на економското партнерство, при што амбасадорот Грир упатува благодарност за конструктивниот ангажман. Во нивната порака се истакнува и намерата да се отстрануваат административни пречки за американските земјоделци и производители, што покажува дека договорот ќе има „двонасочна“ логика и дека нашите институции ќе треба да испорачаат конкретни олеснувања таму каде што се бара.

Следниот чекор, според МНР, е финализирање на договорот и спроведување на домашните процедури за негово стапување во сила. За јавноста и бизнисот, најважниот момент ќе биде кога ќе се објави листата на производи што одат кон 0% тарифа и какви услови ќе важат за да се стигне до таму.