Изборниот законик повторно на маса: Партиите бараат договор, амандманите ја држат блокадата

Во Собранието денеска се очекува нов обид за договор меѓу координаторите и претставниците на пратеничките групи за измените на Изборниот законик. По денови на меѓусебни обвинувања, блокади и амандмански притисок, партиите повторно треба да седнат на иста маса.

Главниот спор се врти околу гласањето на дијаспората. ВМРО-ДПМНЕ сега го отвора предлогот за поштенско гласање, а постапката би се уредила со подзаконски акт на Државната изборна комисија најдоцна до 30 септември 2028 година.

Поштенско гласање наместо електронско?

Претходно најспорен беше предлогот за електронско гласање на дијаспората. СДСМ веднаш се спротивстави, тврдејќи дека не е против гласањето на иселениците, туку против модел што, според нив, не гарантира доволна сигурност, транспарентност и заштита на изборната волја.

ВМРО-ДПМНЕ, пак, смета дека треба да се олесни гласањето за дијаспората и дека сегашниот модел е скап, тежок и непрактичен за многу гласачи во странство. Новиот предлог за поштенско гласање очигледно е обид да се најде излез од ќор-сокакот.

Една изборна единица повторно во игра

Од ВМРО-ДПМНЕ наведуваат дека се подготвени да прифатат и една изборна единица, тема што со години ја туркаат помалите партии и дел од граѓанските иницијативи. Ова прашање одамна се претставува како клучно за поправична распределба на пратеничките места.

Но договорот не зависи само од изборниот модел. Левица побарала државното финансирање за изборно рекламирање за партии со пратенички групи да изнесува 10 проценти, како и одлучувањето во ДИК да биде консензуално. За ВМРО-ДПМНЕ, овие барања се неприфатливи.

13.500 амандмани ја држат постапката во блокада

Измените и дополнувањата на Изборниот законик веќе се во собраниска процедура, но процесот е закочен со околу 13.500 амандмани поднесени од СДСМ и Левица. Ако партиите постигнат согласност, тие амандмани би можеле да бидат повлечени, а постапката да продолжи.

Во спротивно, Изборниот законик ќе остане уште една реформа заглавена меѓу партиски услови, меѓусебна недоверба и страв од изборни правила што една страна ги смета за подобрување, а друга за ризик.

Финансирањето на кампањите како посебен судир

Во работната група веќе бил разгледуван модел за распределба на буџетските средства за изборно рекламирање. Според тој предлог, 97 проценти од средствата би се распределувале според бројот на пратеници, а 3 проценти би биле наменети за партии без пратеници и групи избирачи.

Предвидената распределба отвори нова политичка пресметка. Големите партии гледаат логика во моделот базиран на застапеност во Собранието, додека помалите партии бараат повеќе простор и еднакви услови во изборната трка.

Последна точка во реформскиот пакет

Измените на Изборниот законик се наведуваат како последна од десетте точки во грејс периодот за земјата во контекст на реформските процеси. Тоа ја прави темата уште почувствителна, бидејќи не станува збор само за партиска математика, туку и за политички сигнал кон институциите и меѓународните партнери.

Денешната средба треба да покаже дали партиите навистина бараат компромис или само нова позиција за следната рунда обвинувања. На маса се дијаспората, финансирањето, една изборна единица и довербата во изборниот систем.